Tożsamość europejska młodzieży

– Jestem Europejczykiem – taką odpowiedź na pytanie dotyczące dominującego poczucia tożsamości wskazał niewiele więcej niż co dziesiąty pytany młody mieszkaniec Starego Kontynentu. Młodzież chętniej niż z Europą identyfikuje się nie tylko ze swoim krajem, czy lokalnie ze swoją najbliższą okolicą, ale także globalnie – z całym światem. Wskazują na to najnowsze badania zapoczątkowane w kwietniu 2016 roku przez Europejską Unię Nadawców EBU we współpracy z niemieckim instytutem badań opinii publicznej Sinus w ramach projektu „Generation What?”1

 

W ostatnich latach coraz głośniej zaczyna się mówić o kryzysie tożsamości europejskiej. Jak zawsze ogromną rolę przy ocenianiu tego typu zjawisk  odgrywają postawy młodzieży, która stanowi o przyszłości i kierunku w jakim będzie podążać społeczeństwo. Te same badania, które zostały przytoczone wyżej, wskazują jednak , że młodzi ludzie prezentują generalnie pozytywne nastawienie do Europy, a zapytani wprost o to czy czują się Europejczykami w 76 procentach przypadków odpowiadają twierdząco. Bliskie są im idee wspólnotowości i dostrzegają zagrożenie jakie niesie rosnący w ich krajach nacjonalizm. Europejska młodzież nie chce zamykać się w ramach własnego kraju, i w odróżnieniu od starszych członków społeczeństwa jest bardziej otwarta na porozumienie się z przedstawicielami różnych europejskich państw i kultur. Więcej podróżuje i lepiej zna języki obce, chętnie korzysta z możliwości, jakie dają otwarte granice, czy to w kwestii edukacji, czy w zawodowej. Często nawiązuje przyjaźnie z rówieśnikami z innych krajów. W takim wymiarze młodzi ludzie są dużo bardziej Europejczykami niż swoi rodzice czy dziadkowie.

 

Ważne jest więc by kształtowali w sobie poczucie europejskiej tożsamości, tak by stawali się świadomymi, a w konsekwencji aktywnymi obywatelami, zainteresowanymi i mającymi wpływ na kierunek rozwoju Europy. Gdzie zatem młodzież może znaleźć identyfikatory tej tożsamości? Dlaczego może ona być dla nich tak istotna?

 

Na tożsamość europejską składa się wiele czynników, do najczęściej wymienianych można zaliczyć wspólnotę wartości, kultury, historii, symboli, ogólnoeuropejskich organizacji czy wydarzeń. Przy rosnącym braku zaufania młodych ludzi do instytucji publicznych i polityków, którzy zawodzą ich na różnych szczeblach w swoich krajach nie zapewniając im odpowiednich szans do rozwoju, nie  identyfikują się oni chętnie ze wspólnymi europejskimi strukturami, które także są częścią tego, co stanowi o europejskiej tożsamości. Co mogłoby być dla nich podstawą tożsamości to wspólnota europejskich wartości, która osadzona jest na szacunku do godności drugiego człowieka, wolności, demokracji, równości, prawa i przede wszystkim poszanowaniu praw człowieka. Wartościom tym przyświeca idea społeczeństwa opartego na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn. Uświadomienie młodzieży współdzielenia podobnych wartości z wieloma swoimi rówieśnikami na kontynencie rozwija poczucie wspólnoty, dążenia do jednego celu – życia  w społeczeństwie, które oferuje równe i sprawiedliwe możliwości swoim przedstawicielom. Nieważne z jakiego miejsca w Europie pochodzą młodzi ludzie, łączą ich podobne cele i pragnienia. Aby mogli zbudować wspólną tożsamość konieczne jest zrozumienie tego, że te same wartości, które są dla nich tak istotne stały na fundamentach budowania idei wspólnej Europy. Dlatego tak ważna jest edukacja młodzieży w zakresie obywatelstwa europejskiego. Niewiedza jest źródłem uprzedzeń tworzącym dystans pomiędzy stronami. Informacja natomiast buduje zaufanie i może stać się podstawą poczucia tożsamości. Sprzyjać temu poczuciu będzie również, a może przede wszystkim spotkanie się z rówieśnikami z innych krajów i możliwość wymiany opinii, poglądów, doświadczeń. Uświadomienie sobie, że pomimo różnic językowych czy kulturowych, młodych Europejczyków więcej łączy niż dzieli, że zmagają się oni z podobnymi wyzwaniami oraz problemami i że rozwiązań szukają w podobnych ideach i postawach, ponieważ to co mają wspólnego to właśnie ugruntowane w europejskiej tradycji wartości.

 

Tożsamość europejską bardzo często przedstawia się w opozycji do tożsamości krajowej, tak jakby miały się one wzajemnie wykluczać. Takiemu myśleniu sprzyjają rosnące nacjonalistyczne nastroje i ponownie brak odpowiedniej edukacji. Młodzi ludzie, którzy są otwarci na nowe znajomości i nowe doświadczenia, mają największą szansę by stanąć naprzeciw takiemu postrzeganiu rzeczywistości. Są zdolni by dostrzec, że to co łączy ich z rówieśnikami ze swojego kraju, łączy ich także z młodzieżą z Francji, Łotwy czy Słowenii. Młodzież wyposażona w odpowiednie narzędzia nie będzie znajdowała kontrastu w połączeniu stwierdzeń „Jestem Polakiem” i „Jestem Europejczykiem” Ponieważ wspólna tożsamość nie oznacza ignorowania różnorodności, ale znalezienie wspólnego gruntu na tym co łączy – dzielonych wartościach, doświadczeniach, ale i kulturze, historii czy tradycji.

 

W tym momencie warto wspomnieć o tych wymienionych wyżej pozostałych podstawach europejskiej tożsamości. Choć różnorodność narodów i języków w Europie sprawia, że może to być nie do końca oczywiste, europejskie państwa mają szerokie dziedzictwo wspólnej kultury i tradycji. Młodym Europejczykom nietrudno będzie znaleźć wspólny temat do rozmów. W krajach Europy najpopularniejsze są te same dyscypliny sportu, w szkołach poznaje się tę samą literaturę, sztukę, podobnie obchodzi się ważne w kalendarzu wydarzenia. Pomimo pojawiających się różnic, wiele jest też cech wspólnych, które łatwiej dostrzec np. w kontraście do tradycji innych kontynentów. Europejska młodzież z pewnością jak żadna inna porozumie się w temacie ostatniego spotkania Ligi Mistrzów czy konkursu Eurowizji. Od najmłodszych lat poznaje te same symbole, uczy się tych samych dat. Często to co tworzy ich narodowe dziedzictwo jest też częścią uniwersalnej europejskiej tradycji.

 

Europejskie wartości, idee, kultura i tradycja są głęboko zakorzenione w świadomości młodych ludzi zamieszkujących Stary Kontynent. Stanowi to najpewniejszą podstawę pod budowanie poczucia tożsamości europejskiej. Istotnym czynnikiem wspierającym ten proces jest umożliwianie młodzieży przebywania i nauki w międzykulturowym środowisku, a także zapewnienie jej edukacji w dziedzinie obywatelstwa europejskiego. Młodzież bardziej świadoma swojej tożsamości to młodzież bardziej zainteresowana  funkcjonowaniem i kierunkiem rozwoju Europy, która być może chętniej zaangażuje się w działalność europejskich organizacji i struktur, i która będzie chciała wziąć aktywny udział w decydowaniu o przyszłości społeczeństwa, którego jest częścią.

Zespół polski

1          . http://www.generation-what.eu/en/portrait/data/europe

 

Projekt 2017-2-PL01-KA105-039113 „activE U & me” został sfinansowany przez Unię Europejską w ramach Programu „Erasmus+”

skomentowało ten post